10. sınıf Tarih · 1. dönem 2. yazılı · TAR.10.1.2

10. Sınıf Tarih 2. Yazılı: Türklerde Devlet ve Ordu Teşkilatında Değişim ve Süreklilik Soruları

Veraset, hâkimiyet anlayışı, hükümdarlık alametleri, divan, eyalet ve ordu teşkilatında değişen ve süren unsurlar.

Resmî öğrenme çıktısı

1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299) · Türkistan’dan Türkiye’ye Uzanan Süreçte Türk Devlet ve Ordu Teşkilatında Meydana Gelen Değişim

TAR.10.1.2. Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme

1. soru

Taht kavgaları · 11 puan

Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah 1092’de öldüğünde geride tahtta hak iddia eden oğulları ve kardeşleri vardı. Türk devlet geleneğine göre ülke hanedan üyelerinin ortak malı sayıldığından her biri hükümdar olmak için taraftar topladı. Yıllar süren mücadeleler sırasında bazı eyaletlerde valiler ve atabeyler merkeze bağlılığını gevşetti. Sultan Sencer’in 1157’deki ölümünden sonra Büyük Selçuklu Devleti dağıldı.

  1. 1.15 puan

    Metinde süreklilik gösteren Türk devlet geleneğini belirleyiniz ve bu geleneğin İslamiyet öncesi Türk devletlerinde de görüldüğünü gösteren bir örnek yazınız.

  2. 1.26 puan

    Bu veraset anlayışının Büyük Selçuklu Devleti’nde merkez ve eyalet yönetimini nasıl etkilediğini neden-sonuç ilişkisi içinde açıklayınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

2. soru

Hükümdarlık alametleri ve unvanlar · 12 puan

Bir öğrenci, İslamiyet öncesi Türk devletleri ile Türk-İslam devletlerinde hükümdarlığı gösteren bazı unsurları tablolaştırmıştır.

Hükümdarlık unsurları
Unsurİslamiyet öncesi Türk devletleriBüyük Selçuklu Devleti
Yönetme yetkisinin kaynağıKut, Gök Tanrı tarafından verilirHükümdarlık Allah’ın bir lütfu sayılır; halifenin onayı alınır
UnvanKağan, hanSultan (han ve hakan da kullanılır)
Hükümdarlık alametleriTaht, otağ, tuğ, kös (davul), sancakTaht, tuğ, kös, sancak; hutbe okutma, para (sikke) bastırma
Devlet işlerinin görüşüldüğü kurulToy (kurultay)Divan (Divan-ı Saltanat)
  1. 2.18 puan

    Tablodan yararlanarak Türk devlet geleneğinde süreklilik gösteren iki unsur ile değişen iki unsuru yazınız.

  2. 2.24 puan

    Tablodaki değişimlerin ortaya çıkmasında etkili olan iki nedeni yazınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Kâğıdın tamamını görmek için senaryonu seç.

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Maarif Atlas tarafından Ortaöğretim Tarih Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Maarif Atlas · ücretsiz

Bütün örnek yazılı sorularını ve çözümlerini aç

Ücretsiz hesabınla 5–12. sınıf örnek kâğıtlarının tamamını, çözümleri ve puanlama anahtarlarını görür, kâğıtları yazdırırsın. Haftalık planlar, Maarif Oyunlar ve etkinlikler de aynı hesapla açılır.