10. sınıf Tarih · 1. dönem 2. yazılı · TAR.10.1.2
10. Sınıf Tarih 2. Yazılı: Türklerde Devlet ve Ordu Teşkilatında Değişim ve Süreklilik Soruları
Veraset, hâkimiyet anlayışı, hükümdarlık alametleri, divan, eyalet ve ordu teşkilatında değişen ve süren unsurlar.
Resmî öğrenme çıktısı
1. Ünite: Türkistan’dan Türkiye’ye (1040-1299) · Türkistan’dan Türkiye’ye Uzanan Süreçte Türk Devlet ve Ordu Teşkilatında Meydana Gelen Değişim
TAR.10.1.2. Türkistan’dan Türkiye’ye uzanan süreçte Türklerde devlet ve ordu teşkilatında meydana gelen değişim ve sürekliliği yorumlayabilme
1. soru
Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah 1092’de öldüğünde geride tahtta hak iddia eden oğulları ve kardeşleri vardı. Türk devlet geleneğine göre ülke hanedan üyelerinin ortak malı sayıldığından her biri hükümdar olmak için taraftar topladı. Yıllar süren mücadeleler sırasında bazı eyaletlerde valiler ve atabeyler merkeze bağlılığını gevşetti. Sultan Sencer’in 1157’deki ölümünden sonra Büyük Selçuklu Devleti dağıldı.
- 1.15 puan
Metinde süreklilik gösteren Türk devlet geleneğini belirleyiniz ve bu geleneğin İslamiyet öncesi Türk devletlerinde de görüldüğünü gösteren bir örnek yazınız.
- 1.26 puan
Bu veraset anlayışının Büyük Selçuklu Devleti’nde merkez ve eyalet yönetimini nasıl etkilediğini neden-sonuç ilişkisi içinde açıklayınız.
Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.
Ücretsiz kayıt olGiriş yap2. soru
Bir öğrenci, İslamiyet öncesi Türk devletleri ile Türk-İslam devletlerinde hükümdarlığı gösteren bazı unsurları tablolaştırmıştır.
| Unsur | İslamiyet öncesi Türk devletleri | Büyük Selçuklu Devleti |
|---|---|---|
| Yönetme yetkisinin kaynağı | Kut, Gök Tanrı tarafından verilir | Hükümdarlık Allah’ın bir lütfu sayılır; halifenin onayı alınır |
| Unvan | Kağan, han | Sultan (han ve hakan da kullanılır) |
| Hükümdarlık alametleri | Taht, otağ, tuğ, kös (davul), sancak | Taht, tuğ, kös, sancak; hutbe okutma, para (sikke) bastırma |
| Devlet işlerinin görüşüldüğü kurul | Toy (kurultay) | Divan (Divan-ı Saltanat) |
- 2.18 puan
Tablodan yararlanarak Türk devlet geleneğinde süreklilik gösteren iki unsur ile değişen iki unsuru yazınız.
- 2.24 puan
Tablodaki değişimlerin ortaya çıkmasında etkili olan iki nedeni yazınız.
Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.
Ücretsiz kayıt olGiriş yapPuanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları
Kâğıdın tamamını görmek için senaryonu seç.
Diğer konular
- 10. sınıf tarih 1040-1299 Yılları Arasındaki Önemli Askerî Mücadeleler soruları
- 10. sınıf tarih Türklerde Sosyoekonomik Hayat, Yerleşme ve Şehirleşme soruları
- 10. sınıf tarih Türk-İslam Medeniyetinde Bilim, Kültür, Eğitim ve Sanat soruları
- 10. sınıf tarih Osmanlı Devleti’nin Kuruluşuna Dair Farklı Görüşler soruları
- 10. sınıf tarih Osmanlı Devleti’nin Anadolu ve Rumeli’deki Mücadeleleri (1299-1453) soruları
- 10. sınıf tarih 1. dönem 2. yazılı örnek soruları
Sorular resmî sınav sorusu değildir; Maarif Atlas tarafından Ortaöğretim Tarih Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).