10. sınıf Tarih · 1. dönem 2. yazılı · TAR.10.2.1

10. Sınıf Tarih 2. Yazılı: Osmanlı Devleti’nin Kuruluşuna Dair Farklı Görüşler Soruları

Gibbons, Wittek, Köprülü ve İnalcık’ın kuruluşa dair görüşlerini benzerlik, farklılık, güçlü ve zayıf yönleriyle tartışma.

Resmî öğrenme çıktısı

2. Ünite: Beylikten Devlete Osmanlı (1299-1453) · Osmanlı Devleti’nin Kuruluşuna Dair Farklı Görüşler

TAR.10.2.1. Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair farklı görüşleri tartışabilme

1. soru

Kuruluşa dair dört görüş · 13 puan

Aşağıda Osmanlı Devleti’nin kuruluşuna dair bazı tarihçilerin görüşleri özetlenmiştir.

  1. I.Herbert Adams Gibbons: Osmanlı Devleti’ni kuranlar, Müslümanlığı kabul eden Bizanslılarla karışmış küçük bir Türk topluluğudur. Devletin kurumları büyük ölçüde Bizans’tan alınmıştır.
  2. II.Paul Wittek: Osmanlılar, Bizans sınırında bir uç beyliğiydi. Devletin kurulmasını ve büyümesini sağlayan asıl güç, gazilerin din uğruna savaş (gaza) anlayışıdır.
  3. III.Mehmet Fuat Köprülü: Osmanlı Devleti, Anadolu’daki Türk toplumunun ürünüdür. Kurumları Selçuklu ve İlhanlı gibi Türk-İslam devletlerinin geleneğine dayanır. Uç bölgelerinde toplanan kalabalık Türkmen nüfusu, ahiler ve dervişler kuruluşta etkili olmuştur.
  4. IV.Halil İnalcık: Kuruluşu tek bir nedene bağlamak doğru değildir. Gaza anlayışı, uçlardaki Türkmen nüfusu, Bizans’ın zayıflığı ve fethedilen yerlerde halkı kazanmaya yönelik (istimalet) politikalar birlikte etkili olmuştur.
  1. 1.15 puan

    Köprülü ile İnalcık’ın görüşleri arasındaki bir benzerliği, Gibbons ile Köprülü’nün görüşleri arasındaki bir farklılığı yazınız.

  2. 1.24 puan

    Wittek’in görüşünün bir güçlü ve bir zayıf yönünü belirleyiniz.

  3. 1.34 puan

    Bu görüşlerden birini gerekçeleriyle kabul ya da çürütünüz.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

2. soru

Gibbons’ın görüşü ve kanıtlar · 12 puan

Herbert Adams Gibbons, Osmanlı Devleti’ni kuranların Müslümanlığı kabul eden Bizanslılarla karışmış küçük bir Türk topluluğu olduğunu ve devletin kurumlarının büyük ölçüde Bizans’tan alındığını ileri sürmüştür. Aşağıda bu görüşle ilgili bazı bilgiler verilmiştir.

  1. I.Osmanlıların ilk dönemlerinde devlet işleri divanda görüşülürdü; asker beslemek için Selçuklulardaki iktaya benzeyen tımar sistemi uygulanırdı.
  2. II.I. Murad döneminde vezirlik yapan Çandarlı Kara Halil, medrese eğitimi almış ve kadılık yapmış bir Türk devlet adamıydı.
  3. III.Bizanslı bir tekfur olan Köse Mihal, Osman Bey’in yanında yer almış ve sonradan Müslüman olmuştur.
  4. IV.XIII. yüzyılın ikinci yarısında Moğol baskısından kaçan çok sayıda Türkmen, Anadolu’nun batısındaki uç bölgelerine yerleşmişti.
  5. V.Gibbons, görüşünü oluştururken Osmanlıca ve Türkçe kaynakları kullanmadığı, ağırlıklı olarak Bizans ve Batı kaynaklarına dayandığı için eleştirilmiştir.
  1. 2.15 puan

    I-IV numaralı bilgileri Gibbons’ın görüşünü destekleyebilecek ve zayıflatan bilgiler olarak gerekçeleriyle ayırınız.

  2. 2.23 puan

    V numaralı bilgiden hareketle Gibbons’ın görüşündeki zayıflığın nedenini açıklayınız.

  3. 2.34 puan

    Bilgilerden yararlanarak Köprülü’nün “Osmanlı Devleti Anadolu Türk toplumunun ürünüdür.” görüşünü kabul edip etmediğinizi gerekçesiyle yazınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Kâğıdın tamamını görmek için senaryonu seç.

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Maarif Atlas tarafından Ortaöğretim Tarih Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Maarif Atlas · ücretsiz

Bütün örnek yazılı sorularını ve çözümlerini aç

Ücretsiz hesabınla 5–12. sınıf örnek kâğıtlarının tamamını, çözümleri ve puanlama anahtarlarını görür, kâğıtları yazdırırsın. Haftalık planlar, Maarif Oyunlar ve etkinlikler de aynı hesapla açılır.