10. sınıf Coğrafya · 1. dönem 2. yazılı · COĞ.10.4.1

10. Sınıf Coğrafya 2. Yazılı: Yerleşmelerin Kuruluşu ve Gelişimi Soruları

Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili doğal ve beşerî coğrafi faktörleri sorgulama.

Resmî öğrenme çıktısı

Beşerî Sistemler ve Süreçler · Yerleşmelerin Kuruluşu ve Gelişimi

COĞ.10.4.1. Yerleşme yeri seçiminde ve yerleşmelerin gelişiminde etkili olan coğrafi faktörleri sorgulayabilme

1. soru

Anadolu’nun ilk yerleşmeleri · 13 puan

Konya Ovası’ndaki Çatalhöyük, MÖ 7400 dolaylarında (günümüzden yaklaşık 9400 yıl önce) kurulmuş bir Neolitik Çağ yerleşmesidir. Yerleşme, ovadan geçen eski bir akarsu yatağının yakınında kurulmuştur; çevresinde sulak alanlar bulunuyordu. Burada yaşayanlar buğday ve arpa yetiştirmiş, hayvan beslemiştir. Evler kerpiçten yapılmış ve birbirine bitişik olarak dizilmiştir; evlere damlardan girilirdi.

Şanlıurfa yakınlarındaki Göbeklitepe ise MÖ 9600 dolaylarında (günümüzden yaklaşık 11.600 yıl önce), kireçtaşından oluşan bir platonun yüksek bir kesiminde, Harran Ovası’nı gören bir yerde inşa edilmiştir. Yapılardaki T biçimli büyük dikilitaşlar, hemen yakındaki kireçtaşı ocaklarından kesilmiştir. Göbeklitepe’yi yapanların henüz tarıma geçmemiş, avcılık ve toplayıcılıkla geçinen topluluklar olduğu düşünülmektedir.

Bu metin soru için Maarif Atlas tarafından yazılmıştır.
  1. 1.16 puan

    Çatalhöyük’ün yer seçiminde etkili olan coğrafi faktörleri metinden belirleyerek her birinin yerleşmeye sağladığı imkânı açıklayınız.

  2. 1.25 puan

    “İlk yerleşmeler her zaman su kaynaklarının kenarında ve verimli ovalarda kurulmuştur.” genellemesini iki yerleşmenin konumunu karşılaştırarak sorgulayınız.

  3. 1.32 puan

    Bu sorgulamayı derinleştirmek için bilgi toplayabileceğiniz iki güvenilir kaynak yazınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

2. soru

İstanbul’un kuruluşu ve büyümesi · 11 puan

İstanbul’un ilk yerleşim çekirdeği olan Tarihî Yarımada; Marmara Denizi, Haliç ve İstanbul Boğazı ile üç taraftan çevrilidir. Dalgalardan korunan Haliç, yüzyıllarca gemiler için güvenli bir doğal liman olmuştur. Şehir, Asya ile Avrupa arasındaki kara yolları ile Karadeniz ile Akdeniz arasındaki deniz yolunun kesiştiği yerdedir.

20. yüzyılın ikinci yarısında sanayi tesislerinin artması ve yurdun dört bir yanından gelen göçlerle şehrin nüfusu hızla arttı. Boğaz’a yapılan köprüler (1973, 1988, 2016) ve Marmaray (2013) iki yakayı birbirine bağladı; yerleşme alanları hem doğuya hem batıya, son yıllarda da kuzeydeki ormanlara ve içme suyu havzalarına doğru genişledi.

Bu metin soru için Maarif Atlas tarafından yazılmıştır.
  1. 2.16 puan

    Şehrin ilk kuruluş yerinin seçiminde etkili olan faktörleri doğal ve beşerî olarak sınıflandırınız.

  2. 2.25 puan

    Metne göre şehrin gelişiminde etkili olan iki faktörü yazınız ve şehrin kuzeye doğru büyümesinin doğurabileceği bir sorunu açıklayınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Kâğıdın tamamını görmek için senaryonu seç.

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Maarif Atlas tarafından Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Maarif Atlas · ücretsiz

Bütün örnek yazılı sorularını ve çözümlerini aç

Ücretsiz hesabınla 5–12. sınıf örnek kâğıtlarının tamamını, çözümleri ve puanlama anahtarlarını görür, kâğıtları yazdırırsın. Haftalık planlar, Maarif Oyunlar ve etkinlikler de aynı hesapla açılır.