11. sınıf Biyoloji · 1. dönem 2. yazılı · BİY.11.1.6

11. Sınıf Biyoloji 2. Yazılı: Hayvanlarda Sinir Sistemi Farklılıkları Soruları

Sinir ağı, ganglion, sinir kordonu ve merkezî sinir sistemi; yapı ile tepki arasındaki ilişkiye benzetmeyle akıl yürütme.

Resmî öğrenme çıktısı

Tepki · Uyartıların Alınması (Reseptörler, Uyaran Çeşitleri), Nöronların Yapısı, Nöronlarda Sinyal İletimi ve Sinaps, Duyu Organları

BİY.11.1.6. Hayvanlardaki sinir sistemi farklılıkları ile ilgili analojik akıl yürütebilme

1. soru

Sinir sistemleri ve haberleşme modelleri · 14 puan

Aşağıdaki tabloda dört hayvanın sinir sistemi yapısı verilmiştir.

Dört hayvanın sinir sistemi
HayvanSinir sisteminin yapısı
Hidra (sölenter)Vücut duvarına dağılmış, birbirine bağlı sinir hücrelerinden oluşan ağ; bilgiyi toplayan bir merkez yoktur.
Planarya (yassı solucan)Baş bölgesinde iki ganglion; bunlardan vücut boyunca uzanan iki sinir şeridi ve şeritleri birbirine bağlayan enine sinirler.
Çekirge (eklembacaklı)Başta gelişmiş bir beyin; karın tarafında boydan boya uzanan, vücut bölümlerinde ganglionlar taşıyan sinir şeridi.
Kedi (memeli)Kafatası içinde karmaşık yapılı beyin, omurga içinde omurilik ve bunlardan bütün vücuda dağılan sinirler.

Bir öğrenci sinir sistemlerini üç haberleşme modeline benzetmiştir:

  1. I.Bir köyde her ev yalnızca yanındaki evlerle konuşabilir. Bir haber evden eve her yöne yayılır; haberi toplayıp karar veren bir yer yoktur.
  2. II.Bir kasabanın girişinde küçük bir belediye binası vardır. Binadan kasabanın sonuna kadar iki ana cadde uzanır, caddeler ara sokaklarla birbirine bağlanır.
  3. III.Bir ülkenin başkentindeki genel merkez her yerden gelen bilgiyi toplar, değerlendirir ve kararlarını ana kablo hattı üzerinden ilgili birimlere iletir.
  1. 1.17 puan

    Hidra, planarya ve kedinin sinir sistemlerini en çok benzedikleri modelle eşleştiriniz; her eşleştirmede modelin hangi öğesinin sinir sisteminin hangi yapısına karşılık geldiğini açıklayınız.

  2. 1.27 puan

    Hidranın tek bir dokunacına dokunulduğunda bütün vücudunu büzdüğü, kedinin ise yalnızca dokunulan patisini çekip başını dokunulan yöne çevirdiği gözlenir. Modellerden yararlanarak sinir sisteminin yapısı ile tepkinin niteliği arasındaki ilişkiye dair bir çıkarım yapınız. Çekirgenin sinir sisteminin bu modeller arasında nereye yerleşeceğini gerekçesiyle yazınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

2. soru

Süngerden güvercine sinir sistemi · 12 puan

Bir öğrenci belgesel ve animasyonlardan yararlanarak altı hayvanın sinir sistemini incelemiş ve aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır.

Hayvanlarda sinir sistemi özellikleri
HayvanSinir hücresiSinir hücresi topluluklarıBaş bölgesinde yoğunlaşmaBelirgin duyu organları
SüngerYokYokYokYok
HidraVarYok; vücuda yayılmış sinir ağıYokYok
PlanaryaVarGanglionlar ve iki sinir şeridiBaşta iki ganglionGöz lekeleri
ArıVarBeyin ve ganglionlu karın sinir şeridiGelişmiş beyinBileşik gözler, antenler
BalıkVarBeyin ve omurilik (merkezî sinir sistemi)Karmaşık yapılı beyinGözler, yan çizgi organı
GüvercinVarBeyin ve omurilik (merkezî sinir sistemi)Daha karmaşık yapılı beyinGelişmiş göz ve kulaklar
  1. 2.16 puan

    Tablodaki farklılıkları tespit ederek sinir sisteminin süngerden güvercine doğru nasıl değiştiğini üç eğilim hâlinde yazınız. Bütün sinir sistemlerinde ortak olan bir özelliği belirtiniz.

  2. 2.26 puan

    Öğrenci tablodaki hayvanlardan dördünde aşağıdaki tepkileri de gözlemlemiştir.

    1. I.Hidranın tek bir dokunacına dokunulunca bütün vücudu büzülür.
    2. II.Planarya ışık tutulunca başı önde olacak biçimde karanlık bölgeye doğru ilerler.
    3. III.Arı, rengini ve kokusunu tanıdığı çiçeğe yönelip üzerine konar.
    4. IV.Güvercin kilometrelerce uzaktan yuvasının yolunu bulur.

    Bu tepkileri tablodaki sinir sistemi yapılarıyla ilişkilendirerek sinir sisteminin yapısı ile tepkinin niteliği arasındaki ilişkiye dair bir çıkarım yapınız. Bu çıkarımdan yararlanarak süngere dokunulduğunda nasıl bir tepki beklenebileceğini gerekçesiyle yazınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Kâğıdın tamamını görmek için senaryonu seç.

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Maarif Atlas tarafından Ortaöğretim Biyoloji Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Maarif Atlas · ücretsiz

Bütün örnek yazılı sorularını ve çözümlerini aç

Ücretsiz hesabınla 5–12. sınıf örnek kâğıtlarının tamamını, çözümleri ve puanlama anahtarlarını görür, kâğıtları yazdırırsın. Haftalık planlar, Maarif Oyunlar ve etkinlikler de aynı hesapla açılır.