10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 2. yazılı · TDE2.2

10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Yazılı: Halk Şiiri, Gazel ve Saf Şiirde Anlam Oluşturma Soruları

Koşuk, türkü, ninni, gazel, kaside ve saf şiirde tahmin, sözcük anlamı, dil değişimi, konu ve karşılaştırma.

Resmî öğrenme çıktısı

1. Tema: Sözün Ezgisi · Okuma

TDE2.2. “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme

1. soru

Hasret gazeli · 14 puan

Aşağıdaki beyitler, Divan şiirinin gazel nazım şekline örnek olarak yazılmıştır. Şair ve mahlas kurgusaldır.

Gönlüm yanar her gece bir şem’-i sûzân gibi
Yolunu gözler gözüm bir âşık-ı hayrân gibi

Bülbül gülü özleyip feryat eder bahar boyu
Ben de hasretinle inlerim bir ney-i nâlân gibi

Felek bize bir kez olsun vuslat günü göstermedi
Ömrüm geçti yollarında bir garip sergerdân gibi

Bir nazarla şâd eyle Şâkir’i ey mâh-rû
Gam elinden gönlü kaldı bir bağ-ı vîrân gibi

Bu şiir soru için Maarif Atlas tarafından yazılmıştır.
  1. 1.18 puan

    Gazelde geçen “sûzân”, “nâlân”, “vuslat” ve “vîrân” sözcüklerinin anlamlarını beyitlerdeki ipuçlarından hareketle tahmin ederek yazınız.

  2. 1.26 puan

    Gazelin konusunu ve hâkim duygusunu belirleyiniz; duyguyu bir beyitten kanıt göstererek açıklayınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

2. soru

Gazel ve kaside · 17 puan

Aşağıda Divan şiirinden iki nazım şekline örnek olarak yazılmış beyitler verilmiştir. Kişiler kurgusaldır.

Metin A (gazelden)

Gül yüzünü göreli gönlümde karar kalmadı
Bu gönül bağına senden özge bahar kalmadı

Gece gündüz yolunu gözler bu çeşm-i giryânım
Gelmedin, sabrım tükendi, ihtiyâr kalmadı

Bu şiir soru için Maarif Atlas tarafından yazılmıştır.

Metin B (kasideden)

Açıldı lâleler, yeşerdi dağ u dere, geldi bahâr
Bülbüller gül dalında ötüşür, şenlendi her diyâr

Bu bahar gibi cihana adaletle can veren
O âdil vezirdir ki kapısı açık leyl ü nehâr

Eli cömert, sözü doğru, kalemi keskin kılıç
Onun himmetiyle yurtta ne yetim kaldı ne zâr

Var oldukça bu cihanda bahar ile hazan
Devletin daim olsun, eksik olmasın itibâr

Bu şiir soru için Maarif Atlas tarafından yazılmıştır.
  1. 2.18 puan

    Metin A ile Metin B’yi konu ve yazılış amacı bakımından karşılaştırınız.

  2. 2.29 puan

    İki metni nazım birimi ve kafiye düzeni bakımından karşılaştırınız. Metin B’de beyitlerin hangi sırayla ilerlediğini kasidenin bölümlerini adlandırarak belirleyiniz ve bu sıralanışı Metin A’dan farkıyla açıklayınız.

Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.

Ücretsiz kayıt olGiriş yap

Puanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.

Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları

Kâğıdın tamamını görmek için senaryonu seç.

Diğer konular

Sorular resmî sınav sorusu değildir; Maarif Atlas tarafından Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).

Maarif Atlas · ücretsiz

Bütün örnek yazılı sorularını ve çözümlerini aç

Ücretsiz hesabınla 5–12. sınıf örnek kâğıtlarının tamamını, çözümleri ve puanlama anahtarlarını görür, kâğıtları yazdırırsın. Haftalık planlar, Maarif Oyunlar ve etkinlikler de aynı hesapla açılır.