10. sınıf Türk Dili ve Edebiyatı · 1. dönem 2. yazılı · TDE2.2
10. Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 2. Yazılı: Halk Şiiri, Gazel ve Saf Şiirde Anlam Oluşturma Soruları
Koşuk, türkü, ninni, gazel, kaside ve saf şiirde tahmin, sözcük anlamı, dil değişimi, konu ve karşılaştırma.
Resmî öğrenme çıktısı
1. Tema: Sözün Ezgisi · Okuma
TDE2.2. “Sözün Ezgisi” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
1. soru
Aşağıdaki beyitler, Divan şiirinin gazel nazım şekline örnek olarak yazılmıştır. Şair ve mahlas kurgusaldır.
Gönlüm yanar her gece bir şem’-i sûzân gibi
Yolunu gözler gözüm bir âşık-ı hayrân gibiBülbül gülü özleyip feryat eder bahar boyu
Ben de hasretinle inlerim bir ney-i nâlân gibiFelek bize bir kez olsun vuslat günü göstermedi
Ömrüm geçti yollarında bir garip sergerdân gibiBir nazarla şâd eyle Şâkir’i ey mâh-rû
Gam elinden gönlü kaldı bir bağ-ı vîrân gibi
- 1.18 puan
Gazelde geçen “sûzân”, “nâlân”, “vuslat” ve “vîrân” sözcüklerinin anlamlarını beyitlerdeki ipuçlarından hareketle tahmin ederek yazınız.
- 1.26 puan
Gazelin konusunu ve hâkim duygusunu belirleyiniz; duyguyu bir beyitten kanıt göstererek açıklayınız.
Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.
Ücretsiz kayıt olGiriş yap2. soru
Aşağıda Divan şiirinden iki nazım şekline örnek olarak yazılmış beyitler verilmiştir. Kişiler kurgusaldır.
Metin A (gazelden)
Gül yüzünü göreli gönlümde karar kalmadı
Bu gönül bağına senden özge bahar kalmadıGece gündüz yolunu gözler bu çeşm-i giryânım
Gelmedin, sabrım tükendi, ihtiyâr kalmadı
Metin B (kasideden)
Açıldı lâleler, yeşerdi dağ u dere, geldi bahâr
Bülbüller gül dalında ötüşür, şenlendi her diyârBu bahar gibi cihana adaletle can veren
O âdil vezirdir ki kapısı açık leyl ü nehârEli cömert, sözü doğru, kalemi keskin kılıç
Onun himmetiyle yurtta ne yetim kaldı ne zârVar oldukça bu cihanda bahar ile hazan
Devletin daim olsun, eksik olmasın itibâr
- 2.18 puan
Metin A ile Metin B’yi konu ve yazılış amacı bakımından karşılaştırınız.
- 2.29 puan
İki metni nazım birimi ve kafiye düzeni bakımından karşılaştırınız. Metin B’de beyitlerin hangi sırayla ilerlediğini kasidenin bölümlerini adlandırarak belirleyiniz ve bu sıralanışı Metin A’dan farkıyla açıklayınız.
Çözüm ve puanlama anahtarı ücretsiz hesapla açılır.
Ücretsiz kayıt olGiriş yapPuanlar sorunun kendi içindeki dağılımını gösterir; senaryo kâğıdında bütün sorular birlikte 100 puana ölçeklenir.
Bu konunun geçtiği senaryo kâğıtları
Kâğıdın tamamını görmek için senaryonu seç.
Diğer konular
- 10. sınıf türk dili ve edebiyatı Koşuk, Koşma, Gazel ve Saf Şiiri Çözümleme soruları
- 10. sınıf türk dili ve edebiyatı Gazel ve Saf Şiir Okumasını Değerlendirme soruları
- 10. sınıf türk dili ve edebiyatı Bilgilendirici Metni Edebî Metne Dönüştürürken Kural Uygulama soruları
- 10. sınıf türk dili ve edebiyatı 1. dönem 2. yazılı örnek soruları
Sorular resmî sınav sorusu değildir; Maarif Atlas tarafından Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı’na göre örnek olarak hazırlandı. Öğrenme çıktısı metni ÖDSGM konu soru dağılım tablosundan alındı (kaynak).